existentialism

existentialism không chỉ đơn thuần là một thuật ngữ triết học mà còn mang sắc thái tâm lý sâu sắc, nhấn mạnh vào sự tự do tuyệt đối và trách nhiệm cá nhân. Trong tiếng Việt, thuật ngữ này được dịch là "chủ nghĩa hiện sinh". Điểm mấu chốt của existentialism là quan niệm "hiện hữu có trước bản chất", nghĩa là con người sinh ra trước, sau đó mới tự định nghĩa bản thân thông qua những lựa chọn và hành động của chính mình, thay vì tuân theo một định mệnh hay bản chất định sẵn nào.

Sự phân biệt về sắc thái

Người học cần phân biệt rõ existentialism với các khái niệm như nihilism (chủ nghĩa hư vô). Trong khi nihilism cho rằng cuộc đời vô nghĩa và không có giá trị, thì existentialism lại khẳng định rằng chính vì cuộc đời không có ý nghĩa sẵn có, nên con người có quyền năng và trách nhiệm tự tạo ra ý nghĩa cho riêng mình. Việc nhầm lẫn hai khái niệm này sẽ dẫn đến cách hiểu sai về thái độ sống: một bên là sự tuyệt vọng thụ động, một bên là sự tự do chủ động.

Ví dụ đúng: Sử dụng existentialism khi nói về việc một cá nhân tự tìm kiếm mục đích sống thông qua trải nghiệm thực tế.
Ví dụ sai: Sử dụng existentialism để mô tả trạng thái buông xuôi, tin rằng mọi thứ đều vô nghĩa và không đáng để nỗ lực (đây là đặc điểm của nihilism).

Lưu ý về ngữ cảnh sử dụng

Trong giao tiếp thông thường, cụm từ existential crisis (khủng hoảng hiện sinh) thường được dùng để mô tả trạng thái một người cảm thấy mất phương hướng, nghi ngờ về mục đích sống hoặc giá trị của bản thân. Đây là một cách dùng phổ biến trong tâm lý học hiện đại, vượt ra ngoài khuôn khổ của các văn bản triết học hàn lâm.

Về mặt ngữ pháp, existentialism là một danh từ không đếm được. Khi muốn mô tả một người theo chủ nghĩa này, hãy sử dụng tính từ existentialist (ví dụ: an existentialist philosopher).