cancel

cancel là một từ đa nghĩa, thường được dùng để chỉ việc chấm dứt một kế hoạch, một thỏa thuận hoặc làm mất hiệu lực của một vật gì đó. Trong tiếng Việt, tùy vào ngữ cảnh mà từ này có thể dịch là "hủy bỏ", "triệt tiêu" hoặc "tẩy chay", vì vậy người học cần đặc biệt lưu ý để chọn từ tương ứng chính xác.

Sắc thái ý nghĩa và ngữ cảnh sử dụng

Khi nói về các sự kiện hoặc cuộc hẹn, cancel mang nghĩa là một sự việc đã được lên lịch nhưng nay không còn diễn ra. Điều này khác với postpone (trì hoãn), vốn chỉ việc dời lịch sang một thời điểm khác. Ví dụ, nếu bạn nói cancel the meeting, cuộc họp sẽ không diễn ra nữa; nhưng nếu nói postpone the meeting, cuộc họp sẽ diễn ra vào một ngày khác.

Trong lĩnh vực pháp lý hoặc thương mại, cancel dùng để tuyên bố một hợp đồng hoặc đơn hàng không còn giá trị. Cần phân biệt với void (vô hiệu hóa), vốn thường ám chỉ một thứ gì đó ngay từ đầu đã không có giá trị pháp lý, trong khi cancel là hành động chủ động chấm dứt một giá trị đang tồn tại.

Một sắc thái hiện đại của cancel là hiện tượng "văn hóa tẩy chay" (cancel culture). Trong ngữ cảnh này, từ này không còn mang nghĩa hủy bỏ một sự vật mà là sự quay lưng, ngừng ủng hộ một cá nhân do những hành vi gây tranh cãi. Đây là cách dùng mang tính xã hội và tâm lý hơn là hành chính.

Các trường hợp dễ gây nhầm lẫn

Người học tiếng Anh thường nhầm lẫn giữa cancel và delete. Trong khi delete dùng cho việc xóa bỏ dữ liệu, văn bản hoặc tệp tin khỏi bộ nhớ máy tính, thì cancel dùng cho việc hủy bỏ một tiến trình, một lệnh hoặc một thỏa thuận. Ví dụ, bạn delete một email đã viết, nhưng bạn cancel một đơn hàng đã đặt trên mạng.

Không nên dùng: cancel the file (khi muốn nói xóa tệp tin)
Cách dùng đúng: delete the file (Xóa tệp tin)
Không nên dùng: delete the appointment (kém tự nhiên khi nói hủy hẹn)
Cách dùng đúng: cancel the appointment (Hủy bỏ cuộc hẹn)

Lưu ý về ngữ pháp

cancel là một ngoại động từ, vì vậy nó luôn cần một tân ngữ đi kèm để làm rõ đối tượng bị hủy bỏ. Khi sử dụng trong thể bị động, cấu trúc be cancelled thường được dùng để thông báo về một sự kiện không còn diễn ra (ví dụ: The flight was cancelled).