dissonance
dissonance mô tả trạng thái thiếu sự hài hòa, xung đột hoặc không thống nhất giữa hai hay nhiều yếu tố. Trong tiếng Việt, tùy vào ngữ cảnh mà từ này có thể được dịch là "sự bất hòa", "sự mâu thuẫn" hoặc "nghịch âm".
Sắc thái ý nghĩa và ngữ cảnh sử dụng
Trong âm nhạc, dissonance dùng để chỉ những âm thanh chói tai, không hòa hợp, tạo ra cảm giác căng thẳng và đòi hỏi phải được giải quyết bằng một hợp âm hài hòa (consonance). Đây là một công cụ nghệ thuật để biểu đạt sự bất an hoặc kịch tính.
Trong tâm lý học và đời sống, từ này thường xuất hiện trong cụm từ cognitive dissonance (mâu thuẫn nhận thức). Đây là trạng thái khó chịu khi một người đối mặt với hai niềm tin trái ngược nhau, hoặc khi hành động của họ không nhất quán với giá trị mà họ tin tưởng. Ví dụ, một người biết hút thuốc có hại cho sức khỏe nhưng vẫn tiếp tục hút sẽ rơi vào trạng thái cognitive dissonance.
Phân biệt với các từ tương tự
Người học cần phân biệt dissonance với discord. Trong khi discord thường nhấn mạnh vào sự bất hòa giữa người với người (như tranh cãi, xung đột trong một mối quan hệ), thì dissonance thiên về sự thiếu nhất quán mang tính hệ thống, lý thuyết hoặc cảm giác âm thanh.
❌ Sử dụng dissonance để nói về một cuộc cãi vã gay gắt giữa hai vợ chồng (nên dùng discord hoặc conflict).
✅ Sử dụng dissonance để nói về sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động của một chính trị gia.
Đặc điểm ngữ pháp
dissonance là một danh từ không đếm được. Khi sử dụng, nó thường đi kèm với các tính từ như cognitive (nhận thức) hoặc harsh (chói tai) để làm rõ nghĩa.
Ý nghĩa
Sự thiếu hòa hợp hoặc không thống nhất giữa các yếu tố, chẳng hạn như niềm tin, ý tưởng hoặc giá trị
"The dissonance between his public image and his private life was shocking."
Sự mâu thuẫn giữa hình ảnh công chúng và đời sống riêng tư của anh ấy thật gây sốc.
Một âm thanh chói tai, khó chịu hoặc xung đột được tạo ra bởi hai hoặc nhiều nốt nhạc vang lên cùng lúc
"The composer used dissonance to create a sense of tension and anxiety in the music."
Nhà soạn nhạc đã sử dụng sự nghịch âm để tạo ra cảm giác căng thẳng và lo âu trong bản nhạc.