repellent
repellent mang hai sắc thái ý nghĩa chính tùy thuộc vào ngữ cảnh: một là mô tả cảm xúc ghê tởm, hai là mô tả đặc tính vật lý đẩy lùi một chất nào đó. Đối với người học tiếng Việt, cần phân biệt rõ hai hướng sử dụng này để tránh nhầm lẫn.
Sắc thái về cảm xúc và thẩm mỹ
Khi dùng để mô tả người hoặc vật, repellent mang nghĩa cực kỳ khó chịu, gây ghê tởm hoặc khiến người khác muốn tránh xa. Nó có mức độ mạnh hơn nhiều so với unpleasant (không dễ chịu) hay disgusting (ghê tởm). Trong khi disgusting thường nhấn mạnh vào phản ứng vật lý (như buồn nôn), repellent lại nhấn mạnh vào sự bài xích, tạo ra một rào cản tâm lý khiến đối phương không muốn tiếp cận.
Ví dụ: Một tính cách repellent là một tính cách đáng ghét đến mức không ai muốn kết bạn.
Đặc tính vật lý và hóa học
Trong ngữ cảnh kỹ thuật hoặc đời sống, repellent mô tả khả năng ngăn chặn, đẩy lùi hoặc không cho một chất thấm vào. Điều này thường xuất hiện trong các cụm từ như water-repellent (chống thấm nước). Cần lưu ý sự khác biệt giữa repellent và resistant: resistant (kháng) thường ám chỉ khả năng chịu đựng hoặc chống lại tác động, trong khi repellent (đẩy lùi) ám chỉ việc ngăn chặn ngay từ bề mặt, khiến chất đó không thể bám dính hoặc thấm qua.
Ví dụ: Vải water-repellent sẽ khiến nước vo tròn thành hạt và lăn đi thay vì thấm vào sợi vải.
Lưu ý về từ loại
Từ này vừa là tính từ (mô tả đặc điểm) vừa là danh từ (chỉ các sản phẩm như thuốc đuổi côn trùng). Khi đóng vai trò là danh từ, nó thường được hiểu là một chất hóa học dùng để xua đuổi, ví dụ như insect repellent (thuốc đuổi côn trùng).
Ý nghĩa
Gây ra cảm giác cực kỳ không thích, ghê tởm hoặc ác cảm
"The smell of the rotting fish was absolutely repellent."
Mùi của con cá thối thực sự rất đáng ghét.
Được thiết kế để chống lại hoặc đẩy lùi một chất cụ thể, chẳng hạn như nước hoặc côn trùng
"The jacket is made from a water-repellent fabric."
Chiếc áo khoác được làm từ loại vải chống thấm nước.
Một chất được bôi lên da hoặc bề mặt để ngăn côn trùng đậu hoặc cắn
"She applied a strong insect repellent before hiking through the woods."
Cô ấy đã bôi một loại thuốc đuổi côn trùng mạnh trước khi đi bộ xuyên rừng.