autocracy
autocracy mô tả một hình thức chính phủ mà trong đó mọi quyền lực chính trị tập trung vào tay một cá nhân duy nhất. Điểm mấu chốt của từ này là sự thiếu hụt các cơ chế kiểm soát hoặc đối trọng, khiến người đứng đầu có quyền quyết định tuyệt đối mà không cần sự đồng thuận của người dân hay các cơ quan lập pháp.
Sự khác biệt về sắc thái
Người học cần phân biệt autocracy với một số thuật ngữ tương tự để sử dụng chính xác:
dictatorship: Mặc dù cả hai đều chỉ quyền lực tuyệt đối, nhưng dictatorship thường mang sắc thái tiêu cực mạnh hơn, gợi lên sự cưỡng ép, bạo lực và sự áp đặt tàn khốc. Trong khi đó, autocracy là một thuật ngữ mang tính mô tả cấu trúc chính trị nhiều hơn, dù trong thực tế nó thường đi đôi với sự độc tài.
monarchy: Một chế độ quân chủ (monarchy) có thể là một autocracy (quân chủ chuyên chế), nhưng không phải mọi quân chủ đều là độc tài. Ví dụ, các nước quân chủ lập hiến hiện nay không còn là autocracy vì quyền lực của nhà vua bị hạn chế bởi hiến pháp.
totalitarianism: Đây là cấp độ cao hơn của sự kiểm soát. Một autocracy tập trung vào quyền lực điều hành, nhưng totalitarianism (chủ nghĩa toàn trị) tìm cách kiểm soát mọi khía cạnh của đời sống công cộng và riêng tư của công dân.
Lưu ý về cách dùng
Trong tiếng Việt, autocracy thường được dịch là "chế độ độc tài" hoặc "chế độ chuyên chế". Khi dịch, hãy cân nhắc ngữ cảnh: nếu muốn nhấn mạnh vào cấu trúc quyền lực tập trung, hãy dùng "chuyên chế"; nếu muốn nhấn mạnh vào sự áp bức và thiếu dân chủ, hãy dùng "độc tài".
Ví dụ đúng: The country transitioned from a democracy to an autocracy (Quốc gia này đã chuyển đổi từ một nền dân chủ sang một chế độ chuyên chế).
Từ này thường đóng vai trò là danh từ không đếm được khi nói về khái niệm hệ thống, hoặc danh từ đếm được khi nói về một chính phủ cụ thể.
Ý nghĩa
Một hệ thống chính phủ trong đó một người nắm giữ quyền lực tuyệt đối
"The country suffered under a brutal autocracy for three decades."
Quốc gia này đã phải chịu đựng dưới một chế độ độc tài tàn bạo trong ba thập kỷ.
Việc thực thi quyền lực tuyệt đối trên thực tế bởi một cá nhân duy nhất
Sự chuyển đổi từ một nước cộng hòa sang sự độc tài đã diễn ra nhanh chóng sau cuộc đảo chính.