usability

usability không đơn thuần là việc một sản phẩm có "dùng được" hay không, mà nhấn mạnh vào chất lượng của trải nghiệm người dùng. Trong tiếng Việt, từ này thường được dịch là "khả năng sử dụng", nhưng cần hiểu rộng hơn là mức độ dễ dàng, hiệu quả và sự hài lòng khi một người tương tác với hệ thống. Một sản phẩm có usability cao là sản phẩm mà người dùng không cần phải đọc hướng dẫn dày cộm vẫn có thể hoàn thành tác vụ một cách nhanh chóng và ít sai sót nhất.

Phân biệt với các khái niệm tương tự

Người học tiếng Anh thường dễ nhầm lẫn usability với utility hoặc user experience (UX). Mặc dù cả ba đều liên quan đến người dùng, nhưng chúng có những sắc thái khác biệt rõ rệt:

utility: Tập trung vào việc sản phẩm có cung cấp đúng tính năng cần thiết hay không (tức là "có ích" hay không). Trong khi đó, usability tập trung vào việc tính năng đó có dễ sử dụng hay không. Một ứng dụng có thể có utility cao (nhiều tính năng hữu ích) nhưng usability thấp (giao diện quá phức tạp, khó thao tác).
user experience (UX): Đây là một khái niệm bao quát hơn. UX bao gồm cả usability, utility, cảm xúc, giá trị thương hiệu và mọi điểm chạm của khách hàng với sản phẩm. Nếu usability là về hiệu suất và sự tiện lợi, thì UX là về cảm nhận tổng thể.

Lưu ý về ngữ cảnh sử dụng

Trong môi trường chuyên nghiệp như thiết kế giao diện (UI/UX) hoặc phát triển phần mềm, usability thường được đo lường thông qua các bài kiểm tra cụ thể (usability testing). Khi sử dụng từ này, hãy tránh nhầm lẫn với tính từ usable (có thể sử dụng được).

Ví dụ: Một chiếc ghế cũ nát nhưng vẫn ngồi được thì được gọi là usable, nhưng một chiếc ghế được thiết kế công học để hỗ trợ cột sống và dễ dàng điều chỉnh độ cao thì được đánh giá là có usability cao.

Về mặt ngữ pháp, usability là một danh từ không đếm được. Bạn không nên dùng dạng số nhiều của từ này khi nói về đặc tính chung của một hệ thống.