patois

patois thường được dùng để chỉ một biến thể ngôn ngữ không chính thức, mang đậm tính vùng miền hoặc đặc trưng của một tầng lớp xã hội nhất định. Trong tiếng Việt, từ này có thể được dịch là "tiếng địa phương" hoặc "phương ngữ", nhưng nó mang một sắc thái biểu cảm mạnh hơn, thường hàm ý rằng cách nói này không tuân theo các quy tắc ngữ pháp chuẩn mực của ngôn ngữ chính thống và đôi khi bị nhìn nhận là "thấp kém" hoặc "không tinh tế" bởi những người nói ngôn ngữ chuẩn.

Sự khác biệt về sắc thái

Điểm mấu chốt cần lưu ý là sự phân biệt giữa patois và dialect. Trong khi dialect (phương ngữ) là một thuật ngữ trung lập dùng để chỉ các biến thể ngôn ngữ theo vùng địa lý, thì patois thường mang hàm ý định kiến hoặc nhấn mạnh vào sự khác biệt giai cấp và văn hóa. Khi một người sử dụng từ patois, họ có thể đang ngầm ám chỉ rằng ngôn ngữ đó là một dạng "tiếng lóng" hoặc cách nói giản lược, thiếu sự trau chuốt của ngôn ngữ văn chương.

Ví dụ: Nếu bạn gọi cách nói của một vùng quê là dialect, bạn đang mô tả một đặc điểm ngôn ngữ. Nhưng nếu bạn gọi đó là patois, bạn có thể đang nhấn mạnh vào sự mộc mạc, thô sơ hoặc thậm chí là sự thiếu giáo dục của người nói.

Phân biệt với thuật ngữ chuyên môn

Người học cần tránh nhầm lẫn patois với jargon (thuật ngữ chuyên môn). Mặc dù cả hai đều là những cách nói mà "người ngoài" khó hiểu, nhưng nguồn gốc của chúng hoàn toàn khác nhau:

patois dựa trên nguồn gốc địa lý, sắc tộc hoặc tầng lớp xã hội (ví dụ: tiếng địa phương của vùng nông thôn Pháp).
jargon dựa trên nghề nghiệp hoặc lĩnh vực chuyên môn (ví dụ: thuật ngữ chuyên môn của các bác sĩ hoặc luật sư).

Lưu ý về ngữ pháp

patois là một danh từ không đếm được khi nói về một hệ thống ngôn ngữ nói chung, nhưng có thể được dùng như một danh từ đếm được khi đề cập đến các loại tiếng địa phương khác nhau ở những vùng khác nhau.