computable

computable là một thuật ngữ chuyên sâu thường được sử dụng trong toán học, logic và khoa học máy tính. Về mặt ngữ nghĩa, nó không đơn thuần là "có thể tính toán" theo nghĩa thông thường (như việc dùng máy tính bỏ túi để cộng trừ), mà ám chỉ khả năng tồn tại của một thuật toán hoặc một quy trình cơ học hữu hạn để tìm ra kết quả. Đối với người học tiếng Anh, cần phân biệt rõ computable với calculable.

Phân biệt giữa computable và calculable

Trong khi calculable thường được dùng để chỉ những thứ có thể ước tính hoặc tính toán được bằng các phép toán số học thông thường (ví dụ: chi phí chuyến đi là calculable), thì computable lại mang tính lý thuyết và kỹ thuật hơn. computable tập trung vào khả năng thực thi của một hàm số hoặc một vấn đề thông qua một máy Turing hoặc một chương trình máy tính.

calculable: Có thể tính toán/ước lượng được (phổ biến trong đời sống, kinh tế).
computable: Có thể tính toán được (chuyên dùng trong lý thuyết tính toán và tin học).

Lưu ý về ngữ cảnh sử dụng

Khi sử dụng computable, người nói thường đang đề cập đến khái niệm "tính toán được" trong khuôn khổ của lý thuyết độ phức tạp hoặc lý thuyết khả năng tính toán. Một hàm số được gọi là computable nếu có một quy trình từng bước để xác định giá trị của nó cho mọi đầu vào hợp lệ.

Đúng: The function is computable if there exists an algorithm to solve it. (Hàm số này có thể tính toán được nếu tồn tại một thuật toán để giải quyết nó.)
Sai (trong ngữ cảnh kỹ thuật): Sử dụng calculable để mô tả một hàm số trong lý thuyết máy tính sẽ làm giảm đi tính chính xác về mặt học thuật.

Đặc điểm ngữ pháp

computable là một tính từ. Trong các văn bản khoa học, nó thường xuất hiện trong các cụm từ như computable function (hàm có thể tính toán được) hoặc computable number (số có thể tính toán được).