gyrus

gyrus là một thuật ngữ chuyên ngành giải phẫu học dùng để chỉ những nếp gấp hoặc gờ nhô lên trên bề mặt vỏ não. Trong tiếng Việt, từ này được dịch là "hồi não". Việc hiểu rõ thuật ngữ này giúp người học phân biệt được cấu trúc bề mặt của não bộ, nơi các gyrus (hồi) xen kẽ với các sulcus (rãnh não) để tăng diện tích bề mặt của vỏ não, cho phép chứa nhiều tế bào thần kinh hơn trong một không gian hộp sọ hạn chế.

Phân biệt thuật ngữ liên quan

Một sai lầm phổ biến đối với người học là nhầm lẫn giữa gyrus và sulcus. Trong khi gyrus chỉ phần nhô lên (đỉnh của nếp gấp), thì sulcus lại chỉ phần rãnh sâu lõm xuống giữa hai hồi não. Khi dịch sang tiếng Việt, cần tuyệt đối phân biệt giữa "hồi" và "rãnh" để tránh gây hiểu lầm về mặt y khoa.

Đúng: central gyrus (hồi trước trung tâm)
Sai: dùng gyrus để mô tả một khe rãnh sâu trên não

Ngữ cảnh sử dụng và lưu ý

Từ này hầu như chỉ xuất hiện trong các văn bản y khoa, sinh học hoặc nghiên cứu thần kinh học. Nó không được sử dụng trong giao tiếp thông thường hàng ngày. Khi sử dụng trong câu, gyrus thường đi kèm với các tính từ chỉ vị trí để xác định vùng chức năng cụ thể của não bộ.

Ví dụ: precentral gyrus (hồi trước trung tâm) liên quan đến điều khiển vận động, trong khi postcentral gyrus (hồi sau trung tâm) liên quan đến cảm giác thân thể.

Về mặt ngữ pháp, đây là một danh từ đếm được. Số nhiều của gyrus có thể là gyri (theo gốc Latinh, phổ biến hơn trong văn bản khoa học) hoặc gyruses (ít phổ biến hơn).