bacillus

Trong thuật ngữ y sinh, bacillus được dùng để chỉ những vi khuẩn có hình dạng gậy hoặc hình trụ. Đây là một mô tả về hình thái học hơn là một phân loại phân loại học chặt chẽ, vì nhiều loại vi khuẩn thuộc các chi khác nhau có thể có hình dạng này. Khi dịch sang tiếng Việt, từ này thường được gọi là "trực khuẩn".

Phân biệt thuật ngữ

Người học cần lưu ý sự khác biệt giữa bacillus (số ít) và bacilli (số nhiều). Trong các văn bản khoa học, việc sử dụng đúng dạng số nhiều là rất quan trọng để chỉ một quần thể vi khuẩn.

Một điểm dễ gây nhầm lẫn là sự phân biệt giữa bacillus như một mô tả hình dáng (trực khuẩn nói chung) và chi Bacillus (viết hoa chữ cái đầu). Khi viết hoa, nó ám chỉ một chi cụ thể của các vi khuẩn hiếu khí, thường tạo bào tử, trong khi viết thường bacillus chỉ đơn thuần mô tả bất kỳ vi khuẩn nào có hình gậy.

Ngữ cảnh sử dụng

Từ này chủ yếu xuất hiện trong các báo cáo y tế, nghiên cứu vi sinh vật học hoặc chẩn đoán bệnh lý. Ví dụ, khi nói về tác nhân gây bệnh than, người ta sẽ dùng cụm từ Bacillus anthracis để chỉ chính xác loài trực khuẩn này.

Đúng: The sample contains several bacilli. (Mẫu thử chứa một vài trực khuẩn.)
Sai: Sử dụng bacillus để mô tả các vi khuẩn hình cầu (cocci) hoặc hình xoắn (spirilla).

Về mặt ngữ pháp, bacillus là một danh từ đếm được. Khi đề cập đến một loại vi khuẩn cụ thể trong môi trường lâm sàng, nó thường đi kèm với tên loài theo quy tắc đặt tên quốc tế (tên chi viết hoa, tên loài viết thường và in nghiêng).