polymath

polymath dùng để chỉ một cá nhân sở hữu kiến thức sâu rộng và thành thạo trong nhiều lĩnh vực khác nhau, thường là những lĩnh vực không liên quan đến nhau. Từ này mang sắc thái tôn kính, nhấn mạnh vào khả năng trí tuệ vượt trội và sự tò mò vô hạn đối với tri thức nhân loại. Khác với một chuyên gia (specialist) chỉ tập trung vào một ngách hẹp, một polymath có khả năng kết nối các khái niệm từ nhiều ngành khoa học và nghệ thuật khác nhau để tạo ra những góc nhìn mới mẻ.

Phân biệt với các thuật ngữ tương tự

Người học tiếng Anh thường dễ nhầm lẫn polymath với một số từ khác có nghĩa gần giống trong tiếng Việt:

polymath so với genius: Trong khi genius (thiên tài) nhấn mạnh vào khả năng bẩm sinh hoặc trí thông minh xuất chúng trong một hoặc nhiều lĩnh vực, thì polymath nhấn mạnh vào sự đa dạng của kiến thức và quá trình học tập, nghiên cứu sâu rộng trên nhiều mặt trận khác nhau.
polymath so với jack of all trades: Cụm từ jack of all trades (người biết mỗi thứ một chút) thường mang hàm ý tiêu cực hoặc mỉa mai, ám chỉ một người biết nhiều thứ nhưng không giỏi thực sự một thứ nào (master of none). Ngược lại, polymath là một lời khen ngợi dành cho người đạt đến trình độ tinh thông hoặc chuyên gia ở nhiều lĩnh vực khác nhau.

Cách sử dụng trong ngữ cảnh

Từ này thường được dùng trong các văn bản học thuật, tiểu sử hoặc khi thảo luận về những nhân vật lịch sử vĩ đại. Ví dụ, khi nói về Leonardo da Vinci, việc dùng polymath sẽ chính xác hơn là chỉ gọi ông là một họa sĩ hay một nhà khoa học, vì ông xuất sắc ở cả hai và nhiều lĩnh vực khác.

Đúng: He is a true polymath, equally skilled in physics and classical music. (Ông ấy là một nhà thông thái thực thụ, giỏi cả vật lý lẫn âm nhạc cổ điển.)
Sai: Dùng polymath để chỉ một người chỉ đơn giản là có nhiều sở thích khác nhau nhưng không đạt trình độ chuyên sâu.

Về mặt ngữ pháp, polymath là một danh từ đếm được. Khi sử dụng, bạn có thể dùng các tính từ như true, modern hoặc renowned để bổ nghĩa cho từ này nhằm nhấn mạnh mức độ thông thái của đối tượng được nhắc đến.