atman

atman là một thuật ngữ chuyên sâu trong triết học và tôn giáo Ấn Độ, đặc biệt là trong Ấn Độ giáo. Khác với khái niệm "linh hồn" thông thường trong tiếng Việt hay tiếng Anh (soul), atman không chỉ đơn thuần là bản thể cá nhân mà còn mang hàm ý về một thực thể vĩnh hằng, bất biến và không thể bị phá hủy.

Sự khác biệt về mặt triết học

Điểm mấu chốt mà người học cần lưu ý là mối quan hệ giữa atman và brahman. Trong khi atman là cái tôi sâu thẳm của mỗi cá nhân, thì brahman là thực tại tối cao, vũ trụ luận. Mục tiêu tối thượng trong nhiều trường phái triết học Ấn Độ là nhận ra rằng atman và brahman thực chất là một.

Ví dụ: Khi nói về sự giải thoát, người ta thường đề cập đến việc atman hòa nhập vào brahman.

Lưu ý về ngữ cảnh sử dụng

Vì đây là một thuật ngữ mượn từ tiếng Phạn, bạn nên giữ nguyên từ atman hoặc dịch là "linh hồn" nhưng phải đi kèm với ngữ cảnh về triết học Ấn Độ để tránh nhầm lẫn với các khái niệm tâm linh của phương Tây hoặc các tôn giáo khác.

Đúng: "Theo triết học Vedanta, atman là bản chất thật sự của con người."
Sai: Sử dụng atman để mô tả linh hồn trong một câu chuyện ma hoặc bối cảnh tôn giáo Kitô giáo.

Về mặt ngữ pháp, từ này thường được sử dụng như một danh từ không đếm được khi nói về khái niệm triết học tổng quát.