patriarchy

patriarchy mô tả một cấu trúc xã hội hoặc hệ thống quyền lực mà trong đó nam giới nắm giữ vai trò thống trị và kiểm soát chính. Trong tiếng Việt, từ này thường được dịch là "chế độ phụ quyền" hoặc "chế độ gia trưởng", nhưng hai thuật ngữ này có sắc thái sử dụng khác nhau tùy vào ngữ cảnh. Phân biệt sắc thái ý nghĩa Khi nói về một hệ thống xã hội, chính trị hoặc văn hóa mang tính vĩ mô, nơi nam giới có đặc quyền và quyền lực cao hơn nữ giới, hãy sử dụng khái niệm "chế độ phụ quyền". Đây là thuật ngữ mang tính học thuật và xã hội học, thường xuất hiện trong các cuộc thảo luận về bình đẳng giới hoặc nữ quyền. Ví dụ: dismantling the patriarchy (xóa bỏ chế độ phụ quyền). Ngược lại, khi nói về cấu trúc gia đình truyền thống, nơi người cha hoặc người đàn ông lớn tuổi nhất là người quyết định mọi việc, từ "chế độ gia trưởng" sẽ phù hợp hơn. Trong đời sống hàng ngày, "gia trưởng" còn được dùng như một tính từ để chỉ những người có tính cách độc đoán, muốn kiểm soát người khác trong gia đình. Lưu ý cho người học Một sai lầm phổ biến là nhầm lẫn giữa patriarchy (hệ thống xã hội) với paternalism (chủ nghĩa gia trưởng/sự bảo bọc quá mức). Trong khi patriarchy nhấn mạnh vào quyền lực và sự thống trị của nam giới, paternalism lại nói về hành động quản lý hoặc hạn chế quyền tự do của người khác với lý do "vì lợi ích của họ", giống như cách một người cha chăm sóc con cái, và không nhất thiết chỉ giới hạn ở nam giới.