Bạn đang kể cho đứa bạn thân nghe về buổi hẹn hò thảm họa tuần trước.
Bạn nói, He told me he loves dogs. (Anh ấy bảo tôi là anh ấy thích chó.)
Khoan đã. Hay phải là, He told me he loved dogs. (Anh ấy bảo tôi là anh ấy đã từng thích chó.)?
Một câu nghe thuận miệng, nhưng câu kia lại có vẻ... đúng ngữ pháp hơn? Và thế là bạn bị khựng lại, câu chuyện mất đi sự cuốn hút, và bạn phải khởi động lại bộ não ngữ pháp tiếng Anh của mình.
Ở trường, bạn được dạy một quy tắc đơn giản: khi câu chuyện chính ở thì quá khứ, mọi thứ khác cũng phải lùi về quá khứ theo. Về mặt kỹ thuật thì đúng, nhưng đây lại là cách hiểu tệ nhất. Nó biến quy tắc này thành một gánh nặng nhàm chán.
Sự thật là, đây không phải là một quy tắc. Nó là một cỗ máy thời gian.
Lệnh "Đồng bộ Thời gian"
Hãy coi động từ tường thuật chính của bạn (said, told, thought, knew) như một nút bấm kích hoạt "Chế độ Kể chuyện".
Khi bạn nhấn nút đó, bạn không còn ở hiện tại nữa. Bạn đã đưa người nghe quay ngược về khoảnh khắc một điều gì đó được nói ra hay nghĩ đến. Mọi thứ bên trong "bong bóng câu chuyện" đó sẽ tự động đồng bộ với khoảnh khắc quá khứ ấy.
Nó giống như việc áp một bộ lọc màu "Vintage" cho một bức ảnh. Bộ lọc đó thay đổi màu sắc của mọi thứ trong khung hình.
She says she is tired.
Cô ấy nói cô ấy mệt.
She said she was tired.
Cô ấy đã nói là cô ấy mệt.
Chủ động Phá vỡ Dòng thời gian
Vậy, tại sao đôi khi chúng ta lại nghe người khác phá vỡ quy tắc này? Tại sao He told me he loves dogs (Anh ấy bảo tôi là anh ấy thích chó) vẫn nghe ổn?
Bởi vì bạn có thể cố tình chọc một lỗ thủng trong "bong bóng câu chuyện" để kết nối một sự kiện trong quá khứ với thực tại hiện tại.
Phá vỡ "Đồng bộ Thời gian" không phải là một lỗi. Đó là một kỹ thuật nâng cao. Bạn làm điều này khi đang tường thuật một điều gì đó đã đúng trong quá khứ, vẫn đúng ở hiện tại, và có khả năng sẽ tiếp tục đúng vào ngày mai. Nó là một lời khẳng định về một sự thật vĩnh viễn.
He told me he was from Canada.
Anh ấy bảo tôi anh ấy đến từ Canada.
He told me he is from Canada.
Anh ấy bảo tôi anh ấy đến từ Canada.
Cú 'hack' của Người kể chuyện
Đây không phải là việc học thuộc lòng quy tắc về thì. Đây là việc quyết định ai là người kiểm soát thực tại.
Khi bạn dùng "Đồng bộ Thời gian" tiêu chuẩn (said he was...), bạn đang là một nhà báo trung lập. Bạn chỉ đơn thuần tường thuật lại sự thật từ một sự kiện trong quá khứ. Bạn đang ở bên trong dòng thời gian của nhân vật.
Nhưng khi bạn phá vỡ sự đồng bộ đó (said he is...), bạn trở thành người kể chuyện biết tuốt. Bạn đang tạm dừng đoạn hồi tưởng để cung cấp cho khán giả thông tin từ hiện tại. Bạn đang kéo lời nói trong quá khứ của họ vào dòng thời gian của bạn.
Đây chính là động cơ ẩn đằng sau tất cả. Bạn đang ở trong quá khứ của họ, hay đang kết nối nó với hiện tại của bạn?
Quy tắc vàng: Động từ tường thuật chính của bạn tạo ra một bong bóng trong quá khứ. Mọi thứ bên trong bong bóng đó đều bị kéo lùi về quá khứ, trừ khi bạn cố tình đập vỡ nó để chứng minh một điều gì đó ở hiện tại.
Nắm vững điều này, và bạn không chỉ đơn thuần là đang tường thuật lại lời nói. Bạn đang điều khiển chính dòng chảy của thời gian.
He `said` he was running late.
Anh ấy `nói` là anh ấy đang đến muộn.
She `told` me she had already eaten.
Cô ấy `bảo` tôi là cô ấy đã ăn rồi.
I `thought` you knew the answer.
Tôi đã `nghĩ` là bạn biết câu trả lời.
He `knew` the store was closed on Sundays.
Anh ấy `biết` cửa hàng đóng cửa vào Chủ nhật.
They `believed` the project would be successful.
Họ đã `tin` rằng dự án sẽ thành công.
She `explained` that the train had been delayed.
Cô ấy `giải thích` rằng chuyến tàu đã bị hoãn.
He `claimed` he didn't see the message.
Anh ta `khẳng định` là không thấy tin nhắn.
You `promised` you would call me.
Bạn đã `hứa` là sẽ gọi cho tôi.
I `realized` I had left my wallet at home.
Tôi `nhận ra` mình đã để quên ví ở nhà.
He `mentioned` he was moving to a new apartment.
Anh ấy `đề cập` rằng anh ấy sắp chuyển đến một căn hộ mới.